Soms heb je van die momenten waarop verschillende lijnen samenkomen. Momenten waarop je even afstand neemt van alles wat moet en mag en weer scherp ziet waar het eigenlijk om draait. Voor ons waren 4 en 5 juni 2026 zo’n moment.
Op die dagen voerden we bij Rijn IJssel een panelreview op instellingsniveau uit. Een test in het kader van de ontwikkeling van een nieuw waarderingskader vanuit de Referentiewaarden mbo. In de voorbereiding zat best veel werk. Gesprekken en een zelfevaluatie organiseren, een panel samenstellen. Het is verleidelijk om de focus te leggen op het systeem, de structuur, de instrumenten en de verantwoording
Maar wat ons vooral bijblijft, is het echte verdiepende gesprek over onderwijskwaliteit.
In navolging van een aantal van onze onderwijsteams, begonnen we met een dialogische zelfevaluatie met het directieteam. Dat vroeg tijd en aandacht en bracht focus. We gingen met elkaar in gesprek over wat wij onder onderwijskwaliteit verstaan. Waar we voor staan, maar ook waar het schuurt. Dat waren de gesprekken die er echt toe doen. Wij werkten vanuit het model van Referentiewaarden mbo. De waarden van het gedachtegoed sluiten goed aan bij onze belofte en kernwaarden. Dat gaf al gemeenschappelijke taal en richting. Dat helpt. Een kader is alleen waardevol als het een gesprek verdiept. En dat gebeurde.
Tijdens het panelbezoek op 4 en 5 juni 2026 zagen we dat opnieuw. We hadden een divers panel met mensen uit het werkveld, collega-instellingen en een student. Dat laatste bleek misschien nog wel het meest waardevol. Want hoe snel praten we niet over onderwijs, zonder het echt vanuit de student te bekijken? De simpele vraag “wat merkt de student hiervan?” bracht ons steeds terug naar de kern.
Tegelijk gebeurde er nog iets anders. Iets wat mogelijk herkenbaar is. Op sommige momenten gingen onze mensen in de stand van verantwoorden. Voorzichtig. Zoekend naar het goede antwoord. Dat is menselijk. Een onafhankelijk panel van deskundigen voelt toch een beetje als controle.
En toch zit daar precies de crux. Want zolang we het gevoel hebben dat we vooral moeten verantwoorden, leren we minder dan we zouden kunnen. Echte kwaliteitsontwikkeling vraagt iets anders. Het vraagt dat je durft te laten zien wat nog niet goed gaat. Dat je onzekerheden uitspreekt. Dat je nieuwsgierig blijft naar wat beter kan. Dan gaat kwaliteit gaat leven en dat versterkt ons lerend vermogen.
Wat helpt, is vooraf duidelijkheid over wat een panelreview is. En wat het nadrukkelijk niet is. Geen controle-instrument. Maar een stap in een doorlopende ontwikkelingsgerichte kwaliteitscyclus. Enerzijds rekenschap afleggen naar je stakeholders en tegelijkertijd leren en doorontwikkelen van de eigen organisatie. Als dat besef er is, ontstaat er ruimte. Voor openheid. Voor echte gesprekken.
Wij zijn ervan overtuigd dat dit de richting is waarin we verder moeten. Meer aandacht voor dialoog. Meer samen onderzoeken wat goed onderwijs is, en wat het vraagt van ons. Vanuit het besef dat verantwoorden en rekenschap afleggen hiervan een onderdeel is. De panelreview heeft ons daarin bevestigd. We zijn op de goede weg, maar we zijn er nog niet. De volgende stap ligt in het verder versterken van die gezamenlijke taal. En in het nog systematischer en structureler betrekken van studenten, docenten en het werkveld bij het evalueren en verbeteren van ons onderwijs.
Mooi was dat deze conclusie aansloot bij het bestuursbezoek van de Inspectie van het Onderwijs twee weken later. De inzichten uit de panelreview konden we daar direct benutten. De waardering die we kregen, voelde als erkenning. Maar belangrijker nog: als bevestiging dat dit werkt.
Onderwijskwaliteit laat zich niet vangen in een model of instrument. Het zit in de manier waarop we met elkaar het gesprek voeren. In de bereidheid om te leren. En in het lef om eerlijk te zijn, juist als het schuurt. Het omarmen van Referentiewaarden mbo heeft ons daarin geholpen.
Yuri Kamies, manager Beleid & Kwaliteit Rijn IJssel
Karina Visscher, college van bestuur Rijn IJssel
